Architektura jest w zasadzie sztuką budowania; ażeby skonstruować, czy zbudować coś, potrzebujemy zazwyczaj dwóch elementów: projektu i materiałów. SAP R/3 zawiera obydwa elementy: solidny projekt, oparty na modularnej, wielowarstwowej architekturze klient - serwer oraz komponenty budowlane, procesy i moduły programowe.

Poniższe opracowanie jest próbą wyjaśnienia paru wybranych zagadnień, z którymi spotykamy się na co dzień w systemie R/3, lecz nie zawsze zdajemy sobie sprawę z ich istnienia. Mam nadzieję, że pomoże ono użytkownikowi systemu R/3 w zdefiniowaniu, które elementy stanowią system i jak je połączyć w całość.

Dzięki temu oprogramowaniu moduły R/3 (FI, CO, SD, itd.) mają tę samą funkcjonalność i działają dokładnie w ten sam sposób, niezależnie od zainstalowanego systemu operacyjnego, czy bazy danych. Podstawowe oprogramowanie R/3 jest niezależną warstwą, która gwarantuje integrację wszystkich modułów. Warto w tym miejscu wspomnieć o dwóch terminach, których często używa się do określenia podstawowego oprogramowania R/3: R/3 common kernel i R/3 middleware. Termin kernel zwykle odnosi się do jądra sytemu; zaś middleware oznacza zbiór programów, które umożliwiają niezależną komunikację pomiędzy górną a dolną warstwą. Często te dwa terminy oznaczają system podstawowy R/3.

Rysunek 1: SAP R/3 middleware.

Jak pokazano na rysunku 1, R/3 middleware używa wspólnych interfejsów aplikacji (API - application program interfaces) i posiada funkcję odpowiedzialną za komunikowanie się systemem operacyjnym, bazą danych, sieciowymi protokołami komunikacyjnymi i z graficznym interfejsem użytkownika (GUI).

W systemie SAP transakcje są sekwencją powiązanych kroków. Te logicznie powiązane kroki, znane jako kroki dialogowe (dialog steps), są kolejnymi ekranami, w których wprowadza się dane, co powoduje powstawanie kolejnych zdarzeń. Istnieje specjalne urządzenie do monitorowania transakcji, SAP dispatcher (dyspozytor SAP), które dba o obsługę sekwencji tych kroków.

Końcowym zadaniem transakcji jest modyfikacja informacji, która ostatecznie jest zapisywana w bazie danych. Baza danych nie zostanie zmodyfikowana do czasu zakończenia transakcji. W konsekwencji, jeśli transakcja nie została zakończona, można odwrócić wszelkie zmiany.

Transakcje składają się zwykle z dwóch faz: fazy interaktywnej i fazy uaktualnienia. Faza interaktywna musi mieć co najmniej jeden krok, ale może składać się też z wielu kroków. Faza ta jest odpowiedzialna za przygotowanie rekordów bazy danych, które mogą uaktualnić bazę. Faza uaktualnienia może składać się z paru kroków lub z żadnego. Faza ta przetwarza poprzednio przygotowane rekordy i uaktualnia bazę danych.

Ponieważ użytkownicy mają możliwość dostępu do tej samej transakcji w tym samym czasie, istnieje mechanizm blokujący, uruchamiany podczas wykonywania transakcji.

Wszystkie transakcje w systemie R/3 posiadają swój kod (transaction code). Pomaga to w szybkim poruszaniu się po systemie. Aby przejść do określonej transakcji należy wpisać jej numer w polu poleceń (command field), które jest zawsze widoczne w lewym górnym rogu dowolnego formularza (okna) R/3. Wszystkie dostępne kody transakcji są składowane w tabeli systemowej TSTC. Aby zobaczyć tę tabelę należy wykonać następującą sekwencję poleceń z menu: Tools --> ABAP/4 Development Workbench --> Development --> Other Tools --> Transactions, albo wpisać numer transakcji SE93 w pole poleceń.
 

Kiedy użytkownik porusza się w systemie R/3 od ekranu do ekranu, to wykonuje kroki dialogowe. Zbiór takich kroków dialogowych tworzy transakcję.

Rysunek 2 przedstawia powiązanie między pojęciem transakcji i kroku dialogowego.

Rysunek 2: Transakcja i krok dialogowy.
 

W systemie SAP rozróżniamy trzy różne typy transakcji:
 

Rysunek 3 przedstawia podstawowe jednostki organizacyjne systemu R/3.

Rysunek 3: Struktura organizacyjna SAP.
 

Podstawowe cechy mandanta:
 

Mandant jest zakładany zwykle zaraz po instalacji systemu przez skopiowanie jednego ze standardowych mandantów, dostarczonych wraz z pakietem. Na różnych kopiach mandantów klient może wykonywać testy, może ich używać do szkoleń i rozpocząć rzeczywiste przystosowanie.

W systemie SAP R/3 znajdują się trzy standardowe mandanty: 000, 001 i 066. Mandant 000 zawiera prostą strukturę organizacyjną firmy testowej oraz parametry dla aplikacji, standardowych ustawień, konfiguracji kontroli standardowych transakcji i przykłady, które można użyć w wielu różnych profilach aplikacji biznesowych. Z tych powodów 000 jest specjalnym mandantem w systemie R/3, ponieważ zawiera niezależne od danego mandanta ustawienia.

Mandant 001 jest kopią mandanta 000, zawierającą testowaną jednostkę gospodarczą. Jeśli mandant ten jest konfigurowany i przystosowywany, to jego ustawienia są zależne od danego mandanta. Mandant nie zachowuje się, jak 000. Jest on bowiem zarezerwowany dla działań, które przygotowują system do środowiska produkcyjnego. Klienci SAP używają zwykle tego mandanta jako źródła kopiowania do innych, nowych mandantów.

Mandant 066 jest zarezerwowany dla firmy SAP w celu umożliwienia dostępu do systemów jej klientów, aby wykonywać usługę EarlyWatch.

System R/3 zawiera narzędzia do tworzenia, kopiowania, przenoszenia, resetowania, wymazywania i porównywania mandantów.

Rysunek 4: Jednostka gospodarcza w modelu przedsiębiorstwa.
 

Rysunek 5 przedstawia przykładowy obszar rachunku kosztów.

Rysunek 5: Obszar rachunku kosztów.
 

Rysunek 6: Zakład i magazyn.
 

Dla zachowania zgodności i przenośności systemu, wszystkie te interfejsy są pogrupowane w główne funkcje interfejsów jądra systemu SAP. Interfejsy w systemie SAP są grupami programów, działającymi jako daemon processes w systemie operacyjnym Unix, albo jako usługi w systemie Windows NT.

Rysunek 7 przestawia główne interfejsy systemu R/3.

Rysunek 7: Główne interfejsy systemu R/3.